Srebrnim budakom, 3. jula 1881.godine, Knez Milan Obrenović udario je temelj Srpskim državnim železnicama. Ovaj događaj zbio se "kraj mosta na Mokroluškoj rečici do Topčiderskog puta" (u blizini današnjeg mosta "Gazela" u Beogradu).

Tim činom dat je početni zamah izgradnji prve pruge na teritoriji Srbije koja je puštena u saobraćaj tačno pre 123 godine, odnosno 15. septembra 1884. godine.

Pruga izmedju Beograda i Niša puštena je u saobraćaj 15. septembra 1884. godine i taj dan obeležava se kao Dan železničara Srbije.

Pre tog datuma, koji se smatra zvanicnim početkom železnice u nas, postojale su samo dve pruge.

Berlinskim kongresom 1878. godine Srbiji je priznata nezavisnost , a u njen sastav uključena su još četiri  okruga–Niški, Pirotski, Vranjski i Toplički. Pomoć Austrugarske u ostvarivanje državne nezavisnosti bila je uslovljena i obavezom Srbije u izgradnji pruge od Beograda do Vranja, odnosno turske i bugarske granice i to u trogodišnjem periodu. Ekonomske nedaće novonastale države uslovile su potpisivanje nove konvencije sa Bečom kojom je rok za gradnju pruge prolongiran za još tri godine.

Krajem 1880. godine vlada raspisuje licitaciju i posao biva poveren pariskoj "Generalnoj uniji“ , koju , nakon godinu dana zbog bankrostva, na radovima odmenjuje novoformirano Društvo za izgradnju i eksploataciju Srpskih državnih železnica. To je uslovilo da prvi voz iz Beograda ka Nišu, krene sa petnaest meseci zakašnjenja , odnosno, po starom kalendaru 23.8. 1884. godine. 

Nastajanjem Kraljevine SHS, objedinjava se železnička mereža nove države, a takva ostaje i nakon Drugog svetskog rata. Železnica beleži različite mere modernizacija kakva je i ona o ukidanju uskih i nerentabilnih koloseka iz 1964, kao i opsenžna elektifikacija koja započinje sa prvim danima sedme decenije XX veka.
Ratovi na prostoru bivše SFRJ uslovili su i sistematsko zaostajanje naše železnice za evropskim, a tokom bombardovanja 1999. godine, znatan deo pruga i postrojenja na mreži biva uništen ili onesposobljen.

Danas mreža pruga srpskih železnica iznosi 3.809 kilometara, od čega je dvokolosečno 276 kilometara, a elektrificirano 1.247 km. S početka ovog veka akcenat u poslovanju stavljen je na restrukturiranju preduzeća, obnovi infrastrukture i podizanju kvaliteta usluga i ugleda železnice u javnosti.